Anafilaksja / reakcja anafilaktyczna to natychmiastowa, ciężka reakcja na substancję, na którą dana osoba jest uczulona. Wśród objawów i dolegliwości występują m.in. wysypka skórna, swędzenie oraz świsty w oskrzelach przy oddychaniu. Reakcja alergiczna może przejść w fazę ciężką, tj. wstrząs anafilaktyczny, który objawia się silnym spadkiem ciśnienia tętniczego, zaburzeniami rytmu serca (nawet zatrzymaniem akcji serca), skurczem oskrzeli i obrzękiem gardła.

Leki podawane w leczeniu zakażeń (antybiotyki zabijają lub hamują namnażanie się bakterii powodujących zakażenia).

Białko, którego obecność potwierdza zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B. Badanie na obecność antygenu wirusowego zapalenia wątroby typu B jest wykonywane dość często wśród personelu i pacjentów szpitali.

Pomiar poziomu różnych związków chemicznych we krwi pacjenta.

Jednokomórkowe organizmy zdolne do bardzo szybkiego rozmnażania się. Bakterie obecne są praktycznie wszędzie wokół nas, jednak tylko część z nich jest dla człowieka niebezpieczna. Bakterie groźne dla człowieka są przyczyną poważnych, niekiedy zagrażających życiu zakażeń.

Krwinki odpowiadające przede wszystkim za zwalczanie zakażeń.

Niezbędne do życia i obecne w organizmie człowieka związki organiczne zawierające atomy azotu.

Cienka warstwa tkanki lub innego materiału. W organizmie błony zwykle pokrywają narządy od zewnątrz lub od wewnątrz. 

Błona, przez którą mogą przechodzić tylko cząsteczki wody (rozpuszczalnika) oraz inne małe cząsteczki.

Miękka, pusta w środku rurka, przez którą płyny wprowadzane są do organizmu (np. do jamy otrzewnej w przypadku dializy otrzewnowej) lub wyprowadzane na zewnątrz. Cewniki wykorzystywane w dializie otrzewnowej są mocowane w ścianie brzucha.

Miękka i cienka rurka, przez którą płyn dializacyjny jest wprowadzany do jamy otrzewnej w trakcie dializy otrzewnowej. Cewnik ten jest przymocowany do ściany brzucha.

Uszkodzenie nerek w stopniu, który wymaga dializy lub przeszczepu nerek, aby chory mógł pozostać przy życiu. Inne określenie to “trwała niewydolność nerek” lub „terminalna niewydolność nerek”.

Rodzaj dializy, w której, wskutek siły ciężkości, dializat jest wprowadzany do jamy otrzewnej i z niej odprowadzany kilka razy dziennie.

Ciśnienie, jakie krew wywiera na ściany naczyń krwionośnych – wartość ta wyrażana jest przy pomocy dwóch liczb, np. 120/80. Pierwsza liczba to skurczowa wartość ciśnienia krwi (w momencie skurczu serca), natomiast liczba druga to wartość ciśnienia rozkurczowego (w momencie rozkurczu serca).

Czas pozostawania płynu dializacyjnego w jamie otrzewnej w trakcie dializy otrzewnowej.

Krwinki zawierające hemoglobinę i odpowiedzialne za transport tlenu do tkanek organizmu.

Eliminowanie z organizmu toksycznych produktów przemiany materii oraz nadmiaru wody w procesie filtrowania krwi przez półprzepuszczalną błonę.

Rodzaj dializy, w którym błonę otrzewnową wyścielającą jamę brzuszną wykorzystuje się jako naturalny filtr.

Roztwór zawierający wodę i substancje chemiczne. Dializat przechodzi przez sztuczną nerkę po to, aby doszło do usunięcia nadmiaru wody i produktów przemiany z krwi.

Element filtrujący współpracujący z całym urządzeniem o nazwie sztuczna nerka, którego zadaniem jest usuwanie nadmiaru wody i produktów przemiany materii z organizmu. Inne nazwy to “hemodializator” lub „filtr dializacyjny”.

Sposób dostania się do wnętrza ciała lub do wnętrza naczynia. Sposoby dostępu do naczynia wykorzystywane na potrzeby hemodializy to m.in. przetoki oraz grafty (sztuczne naczynie). Dostęp do jamy otrzewnej na potrzeby dializy otrzewnowej uzyskuje się przez wprowadzenie cewnika.

Podany/wkłuty do żyły.

Przechodzenie cząsteczek poprzez błonę półprzepuszczalną oddzielającą dwa roztwory z roztworu, gdzie ich stężenie jest wyższe do roztworu, gdzie ich stężenie jest niższe wskutek czego dochodzi do wyrównania stężeń tych cząsteczek w obydwu roztworach.

Element filtrujący współpracujący z całym urządzeniem o nazwie sztuczna nerka, którego zadaniem jest usuwanie nadmiaru wody i produktów przemiany materii z organizmu. Inne nazwy to “hemodializator” lub „dializator”.

Pierwiastek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, zwłaszcza w procesach budowy kości.

Jest to chirurgiczne połączenie tętnicy z żyłą przy pomocy syntetycznego materiału w celu stworzenia dostępu do naczynia dla potrzeb hemodializy. Pojęcie “przeszczep” odnosi się do przeszczepiania nerki (lub innego narządu).

Stosunek objętości elementów morfotycznych krwi do objętości pełnej krwi.

Usuwanie nadmiaru wody i produktów przemiany materii z krwi w procesie przepuszczania krwi przez sztuczną nerkę.

Element filtrujący współpracujący z całym urządzeniem o nazwie sztuczna nerka, którego zadaniem jest usuwanie nadmiaru wody i produktów przemiany materii z organizmu. Inne nazwy to “dializator” lub „filtr dializacyjny”.

Białko o czerwonej barwie znajdujące się w krwinkach czerwonych (erytrocytach). Hemoglobina przenosi tlen z płuc do tkanek organizmu.

Lek o działaniu przeciwkrzepliwym stosowany w trakcie hemodializy w celu zmniejszenia krzepliwości krwi – aby krew nie krzepła w liniach krwi lub w dializatorze.

Zakażenie organizmu przez drobnoustroje oraz reakcja tkanek na to zakażenie.

Przestrzeń otaczająca narządy jamy brzusznej i zlokalizowana ku tyłowi od przedniej ściany brzucha (mięśni brzucha).

Tempo, w jakim produkty przemiany materii są usuwane z organizmu w procesie dializy. Wartości klirensu podawane są mililitrach na minutę.

Proces krzepnięcia krwi (tworzenia się skrzepów krwi).

Mimowolne skurcze i rozkurcze mięśni.

Jeden z licznych metabolitów obecnych we krwi, powstający w wyniku normalnych procesów przemiany materii tkanek i usuwany przez nerki lub (u chorych z niewydolnością nerek przy pomocy dializy.)

Współczynnik adekwatności dializy określający dawkę dializy dostarczoną choremu w czasie zabiegu.

Leki osłabiające odpowiedź immunologiczną organizmu. Podawanie tych leków pacjentom po przeszczepie zmniejsza ryzyko odrzucenia przez organizm biorcy przeszczepionej nerki.

Leki zmniejszające krzepliwość krwi – np. acenokumarol, heparyna, aspiryna, leki z grupy Alcotinu (Aclotin, Ticlo, ApoClodin).

Leki obniżające ciśnienie krwi.

Miękka rurka doprowadzająca krew z organizmu do sztucznej nerki.

Rurka prowadząca krew z dializatora z powrotem do organizmu.

Zmiany fizyczne i chemiczne zachodzące w organizmie, w efekcie których produkowana jest energia.

Stwardnienie tętnic.

Miejsce, którym przez skórę wprowadzana jest igła, aby uzyskać dostęp do naczynia. Miejsce, przez które wychodzi cewnik do dializy otrzewnowej lub cewnik z dostępu naczyniowego.

Substancje nieorganiczne niezbędne do normalnego funkcjonowania organizmu, które w wyższych stężeniach mogą wywierać jednak działania toksyczne.

Nagromadzenie się toksycznych produktów przemiany materii we krwi wskutek upośledzonej zdolności nerek do wydalania tych substancji z towarzyszącymi objawami chorobowymi.

Dwa podstawowe związki będące produktami metabolizmu białek i wydalane przez nerki. Podwyższenie ich poziomu we krwi świadczy o upośledzeniu funkcji nerek.

Kontrolowanie stanu pacjenta w trakcie leczenia lub sprawdzanie, co pewien czas, skuteczności zastosowanego leczenia.

Odnoszący się do naczyń krwionośnych.

Podwyższone ciśnienie krwi.

Chirurgiczne usunięcie nerki.

Lekarz internista specjalizujący się w chorobach nerek.

Jednostka czynnościowa nerki odpowiadająca za utrzymywanie równowagi chemicznej w organizmie. W jednej nerce znajduje się około miliona nefronów.

Dwa jednakowe narządy o kształcie zbliżonym do ziarna fasoli, zlokalizowane z tyłu jamy brzusznej, symetrycznie obu stronach kręgosłupa. Nerki utrzymują równowagę chemiczną organizmu, wydalając z moczem produkty przemiany materii oraz nadmiar wody.

Mający związek z nerkami.

Choroba obwodowego układu nerwowego.

Obniżone ciśnienie krwi.

Niedobór hemoglobiny – barwnika odpowiadającego za przenoszenie w organizmie tlenu – zwykle z współistniejącym obniżeniem liczby czerwonych krwinek we krwi. Niedokrwistość występuje dość często u chorych dializowanych, gdyż w populacji tej zmniejszona jest produkcja czerwonych krwinek oraz dochodzi do utraty krwi w przebiegu dializy. Główne objawy niedokrwistości to osłabienie i uczucie zmęczenia, duszność w trakcie wysiłku, bladość oraz zmniejszona odporność na zakażenia.

Mdłości. Stan, gdy chce się wymiotować.

Stan, w którym dochodzi do obrzęknięcia tkanek wskutek nagromadzenia się w nich nadmiaru płynu. Najlepiej widoczne obrzęki pojawiają się w okolicach kostek, dłoni oraz w obrębie twarzy. Obrzęki mogą występować u dializowanych chorych wskutek przyjmowania nadmiernej ilości płynów lub wskutek obniżonej ultrafiltracji.

Przechodzenie wody/cieczy przez półprzepuszczalną błonę rozdzielającą roztwory o różnych stężeniach tak, aby obydwa roztwory osiągnęły jednakowe stężenia.

Nagłe, ciężkie i odwracalne upośledzenie funkcji nerek.

Gładka, półprzepuszczalna błona pokrywająca narządy jamy brzusznej oraz wyściełająca jamę brzuszną od wewnątrz.

Nieregularne bicie serca.

Schemat leczenia dializą uwzględniający indywidualne zapotrzebowanie na takie leczenie u chorego z niewydolnością nerek i zmierzający do przywrócenia wodno-elektrolitowej i biochemicznej równowagi organizmu.

Pompa, która przepompowuje krew z dostępu naczyniowego pacjenta do sztucznej nerki i z powrotem do krwiobiegu pacjenta.

Próbka pobrana z miejsca, gdzie ma miejsce zakażenie w celu identyfikacji konkretnych drobnoustrojów odpowiedzialnych za powstanie zakażenia.

Pierwiastek konieczny w organizmie do prawidłowego funkcjonowania mięśni, nerwów oraz pozostałych komórek organizmu.

Badanie krwi i tkanek w celu sprawdzenia zgodności dawcy nerki oraz biorcy nerki przed planowanym przeszczepem nerki.

Produkty przemiany materii; substancje powstałe z przemiany białek, tłuszczów i węglowodanów ustrojowych.

Szybkość, z jaką dializat przepływa przez dializator.

W trakcie dializy – szybkość, z jaką krew pacjenta jest przepompowywana przez sztuczną nerkę.

Chirurgiczne połączenie tętnicy z żyłą. Rozwiązanie takie prowadzi do zwiększenia średnicy żyły wskutek przepływu przez nią krwi tętniczej. Przetoka to jeden z rodzajów dostępu do naczynia – częstym określeniem jest też “przetoka tętniczo-żylna”.

Nieodwracalne uszkodzenie nerek, zwykle o charakterze postępującym.

Sytuacja, w której nadmiar płynów w organizmie powoduje obrzęki, duszność oraz zwiększone obciążenie serca.

Niewielkie gruczoły zlokalizowane w obrębie szyi, które wytwarzają hormon regulujący poziom wapnia i fosforanów we krwi.

Pulsowanie lub wibracje odczuwalne nad sztucznym naczyniem lub przetoką.

Mający związek z sercem, pracą serca.

Sytuacja, gdy drobnoustroje przedostają się do sterylnego dotychczas obszaru, stwarzając w ten sposób źródło potencjalnego zakażenia.

Pierwiastek obecny w organizmie i uczestniczący w regulacji zawartości wody w organizmie.

Środek zabijający większość drobnoustrojów (bakterii, wirusów), z którymi wejdzie w kontakt.

Środki chemiczne, które zapobiegają lub hamują rozwój i namnażanie się bakterii. Środki te nie zawsze niszczą bakterie, jak ma to miejsce w przypadku środków odkażających.

Środki wiążące zawarty w diecie fosfor i zwiększające w ten sposób jego wydalanie z organizmu. Umożliwiają utrzymanie pożądanej równowagi wapniowo-fosforanowej u chorych na przewlekłą niewydolność nerek.

Stan rozwijający się nagle, o ciężkim przebiegu i zazwyczaj odwracalny (np. ostra niewydolność nerek).

Taki, w którym nie znajdują się żadne drobnoustroje.

Masa ciała pacjenta po usunięciu nadmiaru płynów z organizmu wskutek dializy. Inne określenie to “idealna masa ciała”.

Uczucie swędzenia.

Dźwięk wytwarzany przez krew przepływającą przez sztuczne naczynie, przetokę lub zespolenie tętniczo-żylne.

Zestaw urządzeń podtrzymujących i monitorujących funkcjonowanie sztucznej nerki (dializatora). Inna nazwa to urządzenie do hemodializy.

Naczynia tętnicze doprowadzające krew z serca do tkanek i narządów.

Pulsowanie wyczuwalne w tętnicach i skojarzone z biciem serca.

Produkt przemiany materii obecny we krwi lub każda inna substancja, która może być toksyczna.

Dopasowanie grup krwi potencjalnego biorcy i dawcy nerki.

Proces wykorzystywany do usunięcia nadmiaru płynów z krwi w procesie dializy.

Dializa, w której wykorzystuje się urządzenie cyklicznie podające i odprowadzające dializat do/z jamy otrzewnej.

Pierwiastek obecny w ludzkim organizmie i mający kluczowe znaczenie dla wzrostu i formowania się kości, procesów krzepnięcia krwi, pracy mięśni i nerwów oraz aktywacji wielu enzymów.

Pokarm łatwo przyswajalny przez organizm człowieka i przetwarzany na energię.

Dziedziczna choroba, w przebiegu której dochodzi do powstawania torbieli na nerkach.

Wartość procentowa wskazująca na ilość mocznika usuniętą z krwi w trakcie dializy. Wskaźnik ten wskazuje jak skutecznie mocznik i inne produkty przemiany materii zostały usunięte z krwi.

W dializie otrzewnowej: Proces wymiany zużytego dializatu na nowy.

Miejscowe objawy w postaci podwyższonej temperatury, obrzęku oaz bólu w obrębie miejsca objętego zapaleniem.

Stan zapalny w obrębie kłębuszków nerkowych.

Stan zapalny osierdzia. Osierdzie to błoniasty worek otaczający serce.

Zakażenie i stan zapalny w obrębie jamy otrzewnej. Jest to stan wymagający natychmiastowego leczenia szpitalnego.

Stan zapalny w obrębie wątroby wywołany przez zakażenie wirusowe, bakteryjne, substancje toksyczne, leki oraz inne czynniki.

Stan, w którym w organizmie znajduje się nadmiar płynów, a przyczyną jest zbyt słaba praca serca. Zastoinowa niewydolność serca może także prowadzić do nagromadzenia się płynu w płucach.

Odnoszący się do naczyń oraz do kierunku przepływu krwi – do serca.

Naczynie krwionośne, które transportuje krew z tkanek z powrotem do serca.