Niekiedy nerki nie są w stanie spełniać swoich funkcji życiowych – dzieje się tak w przypadku istniejącej choroby nerek lub fizycznego urazu nerek.

W sytuacji, gdy nerki nie mogą usuwać nadmiaru wody z organizmu oraz produktów metabolizmu z krwi u chorego pojawia się złe samopoczucie oraz typowe objawy zaburzenia funkcji nerek.

Stan taki określamy jako „niewydolność nerek” lub „choroba nerek”
i może on mieć przebieg ostry lub przewlekły. Ostra niewydolność nerek to nagłe upośledzenie lub czasowy zanik funkcji nerek.

Ostra niewydolność nerek może być powikłaniem ciężkich zakażeń, rozległych oparzeń, zatruć substancjami chemicznymi lub przedawkowania leków, a także urazów i ciężkich operacji chirurgicznych.

Stan wynikający z ostrej niewydolności nerek może być odwracalny w sytuacji, gdy przyczyna go wywołująca zostanie usunięta, a nerki wznowią prawidłową pracę. U tych chorych dializa konieczna jest tylko przez pewien czas, tzn. do momentu powrotu prawidłowej czynności nerek.

Przewlekła niewydolność nerek to stan, w którym na przestrzeni miesięcy lub lat, dochodzi do stopniowej
i zwykle całkowitej utraty czynności nerek. Niestety, przewlekła niewydolność nerek nie daje się zahamować ani leczyć. Choroba przechodzi przez różne fazy w zależności od jej przebiegu w czasie (mniej lub bardziej przewlekła). Stopień niewydolności nerek jest określany na podstawie wyników badań krwi i moczu.

Istnieje kilka istotnych pojęć odnoszących się do niewydolności nerek – są to: ostra niewydolność nerek
i przewlekła niewydolność nerek oraz schyłkowa niewydolność nerek.

Niektóre z objawów niewydolności nerek to:

Niektóre objawy i dolegliwości spowodowane są podwyższonym poziomem szkodliwych metabolitów (produktów przemiany materii) we krwi oraz wzrostem zawartości wody w organizmie – obydwa te stany
są szkodliwe dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Wzrost poziomu produktów przemiany materii we krwi oraz zawartości wody organizmie w przebiegu niewydolności nerek określany jest terminem “mocznicy”.

Niekiedy w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek u chorych dochodzi do zatrzymania w organizmie toksycznych metabolitów, mimo iż są oni w stanie oddawać mocz – stężenie tych metabolitów w moczu jest niskie, podczas gdy ich stężenie we krwi jest podwyższone i stale wzrasta.

Z tego względu, w trakcie monitorowania przewlekłego stanu przedmocznicowego konieczne jest przeprowadzanie co pewien czas 24-godzinnej zbiorki moczu oraz wykonywanie badań krwi.

Wyniki badań krwi i moczu są analizowane przez lekarza nefrologa, który zwraca szczególną uwagę na poziom kreatyniny i mocznika we krwi oraz na wartość klirensu kreatyniny.

Otrzymane wyniki umożliwiają lekarzowi ocenę stopnia zaawansowania niewydolności nerek oraz podjecie decyzji, czy pacjent wymaga już dializowania, czy jeszcze nie. Choroba nerek może postępować etapami
i może pozostawać we wczesnej fazie przez wiele lat, podczas których nie występują żadne objawy choroby.

Objawy choroby mogą zostać zauważone przez chorego dopiero wówczas, gdy nerki zupełnie przestaną pracować.

Z tego powodu ważne jest, aby chory był pod opieką specjalisty nefrologa, który ustali i będzie nadzorował leczenie już na wiele lat przed wystąpieniem końcowego stadium choroby.

Istnieje wiele chorób, które mogą być pośrednią lub bezpośrednią przyczyną przewlekłej niewydolności nerek.

Dwie najważniejsze z nich to cukrzyca oraz nadciśnienie tętnicze.

Inne przyczyny choroby nerek to: