Ostra niewydolność nerek to nagłe upośledzenie funkcji nerek – przede wszystkim zdolności do wydalania i reabsorpcji - przyczyna wyjściowa tego stanu u większości pacjentów oddziałów intensywnej opieki medycznej jest pozanerkowa.

Nagły spadek przesączania kłębuszkowego prowadzi do zmniejszenia objętości wydalanego moczu aż do poziomu anurii (bezmoczu), nasilenia retencji mocznika i kreatyniny, kwasicy metabolicznej, zaburzeń elektrolitowych (w tym hiperkalemii) oraz innych powikłań związanych z rozwijającą się mocznicą.

W takiej sytuacji konieczne staje się doraźna, pozaustrojowa dializa prowadzona do momentu powrotu prawidłowej czynności nerek.

Do najczęstszych przyczyn ostrej niewydolności nerek rozwijającej się u pacjentów oddziałów intensywnej opieki medycznej należą wstrząs o ciężkim przebiegu, rozległe urazy, utrata dużej ilości krwi oraz rozległe operacje chirurgiczne, zwłaszcza operacje na sercu i dużych naczyniach.

Podawanie substancji nefrotoksycznych, którego często nie daje się uniknąć, np. antybiotyków aminoglikozydowych oraz środków kontrastowych, może przyczynić się do rozwoju ostrej niewydolności nerek w sytuacji, gdy wyjściowa czynność nerek była upośledzona.