Sözlük
- Akut
Aniden başlayan; şiddetli; kısa süreli
- Akut Böbrek Yetersizliği
Böbrek fonksiyonlarının kısa süre içinde aniden ve şiddetli olarak bozulması.
- Aletli Periton Diyaliz (APD)
Hasta uyurken gece boyunca diyalizatı karın boşluğundan çeken ve tekrar infüzyonu sağlayan diyaliz yöntemi.
- Anafilaksi
Alerjik bireyde herhangi bir maddeye karşı ani ve şiddetli gelişen anafilaksi yada anafilaktik reaksiyondur. Bu reaksiyon ürtiker, kaşıntı veya hırıltı şeklinte belirtiler gösterebilir. Ya da hipotansiyon, kardiyak aritmi yada arrest, solunum yollarında spazm ve boğazda şişme gibi hayatı tehdit eden ciddi sonuçları olan anafilaktik şoka neden olabilir.
- Anemi
Genellikle, dolaşımdaki kırmızı kan hücrelerinin miktarındaki azalmanın da eşlik ettiği, oksijen taşınmasını sağlayan hemoglobin pigmentinin eksikliği. Diyaliz hastalarında, kan yapımındaki azalmaya ve işlem esnasındaki olağan kan kaybına bağlı olarak sıklıkla yaşanmaktadır. En belirgin semptomlar; halsizlik, yorgunluk, egzersiz esnasında yaşanan solunum sıkıntısı, solgunluk ve enfeksiyonlara yatkınlık.
- Antibiyotik
Bakterileri öldürmek ve enfeksiyon ile savaşabilmek için kullanılan ilaç.
- Antihipertansif
Kan basıncını düşüren ilaç.
- Antikoagülan
Kanın pıhtılaşmasını engelleyen yada durduran ilaç. Coumadin veya heparin gibi.
- Antiseptik
akterilerin üremelerini yada gelişmelerini engelleyen yada durduran kimyasal madde. Bakterileri yok etmede dezenfektanlar kadar etkili değildir.
- Arter
Kanı kalpten vücudun diğer bölgelerine taşıyan kan damarı.
- Arteriyel Hat / Arter Seti
Kanı vücuttan diyalizöre taşıyan boru.
- Arteriyoskleroz
Arterlerdeki sertleşme.
- Atık Ürünler
Kas dokusunun yada yiyeceklerdeki proteinin yıkımı sonucu oluşan maddeler.
- Bakteri
Hızlı bölünebilen tek hücreli organizmalar. Her yerde bulunurlar; bazıları zararsız olup bazılarının enfeksiyon hastalıklarına neden oldukları bilinir.
- Bekleme Süresi
Periton diyalizinde diyaliz solüsyonunun karın boşluğunda bekleme süresi.
- Beyaz Kan Hücreleri
Vücuttaki enfeksiyon ile savaşan kan hücreleri.
- Böbrekler
Omurganın her iki yanında yer alan abdominal boşluğun arkasına yerleşmiş fasülye şeklindeki organlardır. Atık ürünleri ve fazla sıvıyı idrar ile uzaklaştırarak, vücudun kimyasal dengesini sağlarlar.
- Bruit
Greft, fistül yada şantlarda kan akışına bağlı olarak duyulan ses.
- Bulantı
Kusma ile ilişkili bir his.
- BUN (Kan Üre Nitrojen)
Normalde böbreklerden atılımı yapılan kanda atık ürünlerin (nitrojen ve üre) bileşimi.
- Çıkış Yeri
İğnelerin giriş yada çıkışının yapıldığı bölge. Ayrıca periton diyaliz kateterinin yada subklavian kateterin ciltten çıkış bölgesi.
- Cross-match / Çapraz Uygunluk
Böbrek nakli olacak hasta ve donörün uyumluluğunu kontrol etmek için, kanın ve dokuların test edilmesi.
- Değişim
Periton diyalizinde kullanılmış olan diyalizatı yenisi ile değiştirme işlemi.
- Dezenfektan
Temas ettiği birçok mikroorganizmayı (bakteri, virus) öldüren madde.
- Difüzyon
Partiküllerin yüksek yoğunluklu alandan düşük yoğunluklu alana doğru geçişidir. Bu sayede eşit dağılım sağlanır.
- Diyaliz
Vücuttaki istenmeyen toksinlerin, atık ürünlerin ve fazla sıvının yarı geçirgen bir zardan geçirilerek temizlenmesi işlemi.
- Diyaliz Tedavi Planı
Böbrek yetersizliği olan hastalarda, bireysel ihtiyaçlara yönelik olarak fiziksel dengeyi tekrar kurabilmek için gereken tedavi rejimi.
- Diyalizat
Kandaki fazla sıvıyı ve atık ürünleri uzaklaştırmak amacıyla diyalizörden geçen, su ve kimyasal maddeleri (elektrolit) içeren sıvı. “Yıkama Sıvısı” olarak da adlandırılır.
- Diyalizat Akım Hızı
Diyalizatın diyalizör içinden akış hızı.
- Diyalizör
“Yapay Böbrek” e bakınız.
- Doku Tiplemesi
Alıcının kan hücrelerinin donörün kan hücreleri ile karşılaştırılması.
- Enfeksiyon
Vücudun bir hastalık tarafından istilası. Organizma oluşumu ve dokuların verdiği cevap.
- Fistül
Arter ile venin birleştirildiği ve arteriyel kan akımına bağlı olarak vende gelişmenin sağlandığı cerrahi bir işlem. Fistül, bir çeşit diyalize giriş yoludur. “Arterio-venöz Fistül” olarak da bilinir.
- Fosfat Bağlayıcılar
Fosforu bağlayan, böylece fosforun vücuttan uzaklaşmasını sağlayan, kalsiyumun tutulmasına yardımcı olan ve hastalarda fosfor dengesi sağlayan ilaçlar.
- Fosfor
Normal vücut fonksiyonları için özellikle de kemik gelişimi için gerekli olan bir element.
- Giriş-Yol
Vücut içine girişi anlatan bir tanım. Hemodiyalizde kan dolaşımına giriş, fistül, greft vs. ile sağlanır. Periton diyalizinde periton boşluğuna giriş, kateter ile gerçekleştirilir.
- Glomelüronefrit
Böbreğin filtrelerinin (glomerüllerin) inflamasyonu.
- Greft
Hemodiyalizde giriş yolu oluşturmak amacıyla, arter ile venin arasına bir materyalin, cerrahi işlem ile yerleştirilmesi.
- Hematokrit
Kırmızı kan hüzrelerinin tüm kana oranı.
- Hemodiyaliz
Kanı diyalizörden geçirerek, sıvıları ve atık ürünleri uzaklaştırılmak.
- Hemodiyalizör
“Yapay Böbrek” e bakınız.
- Hemoglobin
Kırmızı renkli olan, oksijeni akciğerlerden dokulara taşıyan, kırmızı kan hücrelerinin protein kısmı.
- Heparin
Hemodiyaliz esnasında uygulanan, böylece kanın sette yada diyalizörde pıhtılaşmasını engelleyen bir antikoagülan.
- Hepatit
Virus, bakteri, toksik ajanlar yada tıbbi tedavi sonucu oluşan karaciğer iltihabı.
- Hepatit B Yüzey Antijeni
Hepatit B enfeksiyonunun varlığını gösteren madde. Bu test klinik çalışanlarına ve hastalara sıklıkla uygulanmaktadır.
- Hipertansiyon
Yüksek kan basıncı.
- Hipotansiyon
Düşük kan basıncı.
- Immünosupresif ilaç
Vücudun immün yanıtını baskılayan tıbbi tedavi şekli. Nakil olan hastalarda, nakil edilen böbreğin reddini önlemek amacıyla kullanılır.
- Inflamasyon
Enfeksiyon yada irritasyon sonucu gelişen bölgesel ısı artışı, kızarıklık, şişlik ve ağrı.
- İntravenöz
Ven içi.
- Kalp Koruyucu Hemodiyaliz
Kardiyovasküler koruma sağlamak amacıyla geliştirilmiş hemodiyaliz tedavi sistemi.
- Kalsiyum
Kanda bulunan bir element. Kemik gelişimi ve oluşumu, kan pıhtılaşması, kas-sinir fonksiyonları ve bazı enzimlerin aktivasyonu için önem taşır.
- Kan Akım Hızı
Diyalizde, hastanın kanının diyalizörden geçme hızı.
- Kan Basıncı
Kanın damar duvarlarına yaptığı basınç. Bu 120/80 şeklinde belirtilir. Sistolik (en üst) değer, kalbin kontraksiyonda iken yaptığı basıncı gösterir. Diyastolik (en alt) değer, kalbin dinlenme evresindeki basıncı gösterir.
- Kan Kimyasalları
Kandaki kimyasalların ölçümü.
- Kan Pompası
Kanı, hastadan alıp kan hücrelerini hasara uğratmadan diyalizörden geçiren ve sonra tekrar hastaya getiren bir pompadır.
- Karbonhidratlar
Enerji için vücut tarafından kolay bir şekilde kullanılabilen yiyecek grubu.
- Kardiyak
Kalp tarafından yapılan herhangi bir şey.
- Karın
İç organları içine alan vücut bölgesi. Pelvis ve göğüs boşluğu arasında yer alır.
- Kateter
İçinden sıvıların vücuda girdiği yada vücuttan çıktığı esnek, içi boş borudur. Genelde periton diyaliz için karına yerleştirilir.
- Kırmızı Kan Hücresi
Dokulara oksijeni taşıyan hemoglobini içeren kan hücreleri.
- Klirens
Diyalizde kandan bir dakikada uzaklaştırılan atık ürünlerin millilitre cinsinden miktarı.
- Koagülasyon
Kan pıhtısı oluşumu.
- Konjestif Kalp Yetmezliği
Vücuttaki sıvının artışı ile karakterize, kalbin daha az etkinlikte pompalamasına neden olan bir sağlık sorunudur. Bu durum, akciğerlerde sıvı birikimi meydana getirebilir.
- Kontamine Etmek
Mikroorganizmaların steril bir alana geçişine izin vermek, o bölgeyi steril olmayan hale getirmek ve enfeksiyonlara zemin oluşturmak.
- Konvülsiyon
Istemsiz kas kontraksiyonları ve gevşemeleri.
- Kreatin
Normal doku yıkımı ile oluşan kandaki atık ürünlerden biridir ve böbrekler tarafından yada böbrek yetersizlikli hastalarda diyaliz ile atılımı sağlanır.
- Kronik Böbrek Yetersizliği
Genelde ilerleyici, geri dönüşü olmayan böbrek hasarı.
- Kt/V
Klirens X Zaman / Hacim. Diyaliz tedavisi ile atık ürünlerin ne derece uzaklaştırıldığını ölçmeye yarar.
- Kültür
Enfeksiyona neden olan organizmayı tespit etmek amacıyla bir bölgeden alınan örnek.
- Kuru Kilo
Diyaliz hastasında fazla sıvının uzaklaştırılmasının ardından elde edilen ağırlık. “İdeal Kilo” olarak da bilinir.
- Metabolizma
Enerji üretimi için vücutta meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişiklikler.
- Mineraller
Yüksek miktarlarının vücut için toksik olduğu, normal vücut fonksiyonları için gerekli olan inorganik maddeler.
- Monitor
(isim) Kontrol, hatırlatma yada uyarı amacıyla kullanılan elektronik cihaz. (fiil) Tedavi süresince hastaları izlemek yada tedavinin yeterliliğini kontrol etmek.
- Nabız
Kalp atışı ile arterlerde hissedilen titreşim, atım.
- Nefrektomi
Böbreklerin cerrahi olarak çıkarılması.
- Nefrolog
Böbrek bozukluklarında uzman olan doktor.
- Nefron
Vücudun kimyasal dengesini sürdüren, böbreklerdeki en ufak birim. Herbir sağlıklı böbrekte yaklaşık bir milyon nefron bulunur.
- Nöropati
Sinirlere ait herhangi bir hastalık.
- Ödem
Dokularda, özellikle ayak bileklerinde, ellerde ve yüzde fazla sıvının birikimine bağlı olarak farkedilebilir derecede meydana gelen şişlik. Diyaliz hastalarında aşırı sıvı alımının sonucu olarak yada ultrafiltrasyonun azalmasına bağlı olarak gelişir.
- Ozmoz
Yarıgeçirgen bir zarın her iki tarafında eşit yoğunluğu sağlayabilmek için sıvının bu zardan geçişi.
- Palpitasyon
Düzensiz kalp atışı.
- Paratiroid Bezleri
Boyunda yer alan ve kandaki kalsiyum-fosfor düzeylerini dengeleyen hormonu üreten küçük bezler.
- Paratiroidektomi
Hiperparatiroidizmi kısmen tedavi edebilmek amacıyla paratiroid bezlerinin kısmen çıkarılması.
- Perikardit
Perikardın (kalbin etrafını kese gibi saran yapı) iltihaplanması.
- Periton (veya Periton Zarı)
Karın boşluğunu ayıran ve karın içi organları çevreleyen düzgün, yarıgeçirgen zar.
- Periton Boşluğu
Karın kaslarının altında yer alan ve karın içi organları çevreleyen alan.
- Periton Diyalizi
Karın boşluğunu ayıran periton zarının doğal bir filtre görevi gördüğü diyaliz tipi.
- Periton Diyalizi Kateteri
Vücuda sıvı girişini ve vücuttan sıvı çıkışını sağlayan, esnek, içi boş boru. Periton diyalizin yapımına olanak sağlaması amacıyla karına yerleştirilen bir kateterdir.
- Peritonit
Doktor tarafından hemen tedavi edilmesi gereken abdominal boşluğun enfeksiyonu durumu.
- Polikistik Böbrek Hastalığı
Böbrek dokusunda kistlerin oluşumunu içeren kalıtsal bir hastalık.
- Potasyum
Normal kas, sinir fonksiyonları ve hücre devamı için gerekli bir element.
- Protein
Yaşam için gerekli olup vücutta bulunan nitrojen (azot) topluluğu.
- Pruritus
Kaşıntı.
- Renal
Böbreklerle ilgili, böbreklere ait.
- Sıvı Yüklenmesi
Vücutta ödeme, solunum güçlüğüne yada kalbin zorlanmasına neden olan fazla sıvının olduğunu gösterir.
- Sodyum
Vücudun sıvı miktarını düzenleyen element.
- Son Dönem Böbrek Hastalığı (SDBY)
Yaşamın devamı için diyaliz yada böbrek naklini gerektiren böbrek yetersizliği evresi. “Kalıcı Böbrek Yetersizliği” nin diğer bir tanımı.
- Steril
Tüm canlı mikroorganizmalardan arınmış.
- Sürekli Ayaktan Periton Diyaliz (SAPD)
Gün içerisinde birkaç defa, yerçekiminin etkisi ile karın boşluğuna diyalizat verilmesi ve boşaltılması şekilde uyguşanan bir diyaliz tipidir.
- Toksin
Kandaki atık ürünler yada zehirlenmeye neden olan herhangi bir madde.
- Tril
Greft yada fistülde hissedilen vurum (titreşim yada vızıltı).
- Ultrafiltrasyon
Diyaliz süresince vücuttan fazla sıvının uzaklaştırılması işlemi.
- Üre
Protein metabolizmasının temel atık ürünüdür. Kimyasal formu, vücuttan atılan ve istenmeyen nitrojendir.
- Üremi
Böbreklerin yetersizliği nedeniyle vücuttan atılamayan ürünlerin kanda birikimi.
- URR
Üre azalma oranı. Diyaliz tedavisi süresince vücuttan ne kadar ürenin uzaklaştırıldığını gösteren yüzdelik değer. Üre ve diğer atık ürünlerin ne kadar etkinlikte vücuttan uzaklaştırıldığını gösterir..
- Vasküler
Kan damarlarına ait, damarsal.
- Ven
Kanı vücut bölümlerinden kalbe taşıyan kan damarları.
- Venöz
Vene ait, venlerle ilgili, ve kanın kalbe akımı.
- Venöz Hat / Ven Seti
Kanı diyalizörden vücuda taşıyan boru.
- Yapay Böbrek
Fazla sıvıyı ve artık ürünleri vücuttan uzaklaştırmak için yapay böbrek cihazı ile birlikte kullanılan filtreleme aleti. “Diyalizör” ve “Hemodiyalizör” olarak da bilinir.
- Yapay Böbrek Cihazı
Yapay böbreğin (diyalizör) fonksiyonlarını düzenleyen ve monitörize eden cihaz. “Hemodiyaliz Cihazı” olarak da adlandırılır.
- Yarıgeçirgen Membran
Sadece sıvının ve küçük partiküllerin geçişine izin veren madde.
- Yıkama Sıvısı
“Diyalizat” a bakınız.
- Zar
Genellikle organların yada organ gruplarının etrafında yer alan, doku yüzeyindeki ince tabaka yada materyal.

















